30.04.2021
Naturalną konsekwencją rozwodu jest podział majątku wspólnego.
Jak jednak podzielić majątek w sytuacji, gdy w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi nieruchomość obciążona hipoteką zabezpieczającą udzielony małżonkom kredyt bankowy? W jaki sposób sąd ustala wartość nieruchomości z obciążeniem hipotecznym w sytuacji przyznania nieruchomości na własność jednemu z byłych małżonków?
W sprawie o podział majątku wspólnego małżonków, obejmującego nieruchomość obciążoną hipoteką zabezpieczającą udzielony małżonkom kredyt bankowy, sąd przyznając tę nieruchomość na własność jednego z nich – ustala wartość nieruchomości z pominięciem wartości obciążenia hipotecznego, chyba, że zachodzą istotne powody przemawiające za jego uwzględnieniem – Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 25 lipca 2019 r. III CZP 14/19.
Takie stanowisko wynika z faktu, że sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego może dzielić jedynie aktywa. Sąd nie może natomiast dokonywać podziału lub rozliczeń niespłaconych jeszcze długów, obciążających nadal oboje małżonków na skutek czynności prawnych podjętych przez nich w czasie trwania wspólności.
Taki podział byłby nieskuteczny wobec wierzyciela (w tym przypadku banku) i nadal by się utrzymywał obciążając solidarnie oboje małżonków.
Zabezpieczenie rzeczowe (hipoteka) nie zmienia wielkości zobowiązania kredytowego byłych małżonków i nie przenosi na małżonka, który otrzymał nieruchomość na własność obowiązku samodzielnej spłaty kredytu z uwagi na zagrożenie egzekucją z nieruchomości z wykorzystaniem hipoteki. Wierzyciel (bank) nadal zachowuje swobodę wyboru dłużnika, od którego będzie domagał się zapłaty i nie ma obowiązku zaspokajania się z przedmiotu hipoteki ani żądania spłaty zobowiązania wyłącznie od małżonka, który uzyskał nieruchomość na własność w wyniku podziału majątku wspólnego.
Hipoteka obciążająca nieruchomość byłych małżonków nadal obciąża solidarnie oboje małżonków.
W praktyce zdarzają się jednak wypadki, w których byli małżonkowie przejmują na siebie obowiązek zapłaty określonemu wierzycielowi powstałego wspólnego długu (np. spłata kredytu hipotecznego). Należy jednak mieć świadomość tego, że obciążenie długiem wspólnym tylko jednego z małżonków jest bezskuteczne w stosunku do wierzyciela (np. banku) chyba, że w drodze oddzielnej czynności prawnej wyrazi on na to zgodę.
Zgoda banku na przejęcie kredytu przez jednego z małżonków.
W związku z powyższym zaleca się przed podziałem majątku wspólnego obciążonego kredytem hipotecznym skontaktowanie z wierzycielem (bankiem) w celu uzyskania zgody na przejęcie kredytu przez jednego z małżonków. Warto uzyskać promesę banku. W sytuacji gdy bank nie zgodzi się na przejęcie kredytu przez jednego z małżonków np. z powodu braku zdolności kredytowej wnioskującego o przejęcie długu małżonka, rozwiązaniem może być sprzedaż nieruchomości przez oboje małżonków w porozumieniu na wolnym rynku i z uzyskanej ceny spłacenie wspólnie zaciągniętego kredytu hipotecznego oraz podzielenie pozostałej kwoty między byłych małżonków.
Przeczytaj także:
